بازار مکاره

هنرمندی زادهٔ جنوب روسیه که در جوانی به پترزبورگ مهاجرت کرد و جنون دنیای اطرافش را به خیالات غریبش گره زد و واقعیتی سخت ناموجود ساخت تا به وادی مرگ رسید تا نسلی دیگر، پس از او، از این میراث بهره ببرند.
حضور گوگول در پترزبورگ منجر به بروز حس حسرت طبیعت و دنیای زادگاه در او شد تا این غربت همراه با تشویق پوشکین محصولی در دو جلد با عنوان «شب‌نشینی‌ها در مزرعه‌ای نزدیک دیکانا» در پی داشته باشد. داستان دربارهٔ فردی است که از جنوب روسیه به شمال‌غربی آن تبعید شده و در حسرت طبیعت و زندگی زیبای وطن است و رو به عیاشی می‌برد. گوگول با ایجاد فضایی سرد و به کارگیری عناصری چون خرافات و پرداخت صحنه‌هایی طنزآمیز مخاطب را گرفتار سنتی از دست‌رفته می‌کند و پوشکین را وادار به بیان تبریک و علاقه داستایوفسکی به خود را به وجود می‌آورد.
در ادامهٔ این کوشش‌ها گوگول کتاب «میرگرود» را منتشر می‌کند که عناصری مانند خیال، سبک، تلفیق واقعیت و فانتزی جای خرافات را گرفته است. آثار مهمی چون ملاکان قدیم و دعوای ایوان ایوانویچ و ایوان نیکوفورویچ نخستین‌بار در این مجموعه منتشر شد. اما این پایان کار نبود و گوگول در اوج پختگی «داستان‌های پترزبورگ» را نوشت که حاوی آثار شاخصی چون شنل، و یادداشتهای دیوانه و خیابان نفسکی بود. او در این مجموعه‌داستان ساختاری غیرمعمول را برگزید، عجایب و احتمالات را به‌کار گرفت و پوچی را جایگزین عناصر غیرواقعی قصه‌های نخسیتنش کرد.
گوگول در همهٔ این سال‌ها مشغول اثر بزرگ خود نفوس مرده بود که جلد نخست آن در سال ۱۸۴۱ منتشر شد اما جلد دوم دوبار گرفتار شعله‌های آتش خشم و یأس مؤلف شد تا این اثر مهم ناتمام بماند. اما همین میراث داستایوفسکی را بر آن داشت تا بگوید که ما، همه نویسندگان مدرن روسی، از شنل گوگول درآمده‌ایم.

بازار مکاره دربردارندهٔ همهٔ داستان‌های گوگول جز نفوس مرده و تاراس بولبا است.