‘GAPÔ (at isang puting Pilipino, sa mundo ng mga Amerikanong kulay brown)

'GAPÔ

Isang security guard na kano sa base-militar ang nakapatay ng Pilipino. Tumangging isuko ng militar-Amerikano sa korte ng Pilipinas ang bata nilang kriminal. Lahat daw ng imbestigasyon sa loob ng base-Amerikano ay kailangan munang basbasan ng mga taga-American Department of Defense.

Ikinulong ng mga kano ang isang minerong Pinoy sa salang pagpasok nang walang pahintulot sa "lupa nila". Dapat lang daw, sabi ng Attorney General Herbert Brownell: dahil lupang-kano daw ang bawa't piye ng lupang-Pilipinas na nasa disposisyon ng mga kano.

Isang batang pinoy ang binaril ng isang kano sa Clark. Isang mangingisdang pinoy ang pinatay ng isang kano sa Subic. Isang pinoy ang napagkamalang baboy-damo at walang awang binaril ng mangangasong kano.

Alam mo ang ginagawa ng mga kano? Lilitisin nila nang mabilisan ang bata nila, ipawawalang-sala, saka pauuwiin sa Amerika. Minsan nga, hindi na nililitis; pauuwiin na lang agad, sa katwirang tapos na ang kontrata nito sa Pilipinas. Maghabol man tayo, wala na ni bakas ng sapatos ng hinahabol natin.

Sabi ng iba, wala raw tayong magagawa. Base iyon. Sa kano 'yon.

Pero gago, hindi sa kano 'yon. Atin 'yon. Lupa natin 'yon.

Saka di totoong wala tayong magagawa. Magagawa nating lumaban.